به نام خدا

موضوع: نقش و تأثیر قصه گویی و شعرخوانی در تدریس و یادگیری کودکان

گردآوری و ارائه: نسترن ملکی

دبستان دخترانه غیر دولتی مشق نو

 

ادبیات کودک شامل قصه، شعر، نمایش، افسانه و داستان و... است قصه يا داستان يکي از زير مجموعه هاي ادبيات است. قصه به سخن یا نوشته‌‌هایی از روزگاران قدیم و جدید اطلاق می‌شود که در آن شخصیت‌های گوناگون خیالی یا واقعی ماجراهایی می‌آفرینند. قصه‌ها از قدیم برای آموزش، انتقال تجربه‌ها و تاریخ هر قوم از نسلی به نسل دیگر پدید آمده‌اند. در قصه یا حکایات محور ماجرا بر حوادث خلق الساعه قرار دارد . حوادث قصه ها را به وجود می آورند و در واقع رکن اساسی بنیادی آن را تشکیل می دهند.

بهترین دبستان دخترانه ساری

دبستان خوب ساری

قصه، آیینه‌ای است که شنونده یا خواننده خود را در آن می‌یابد قصه منعکس کننده اميدها، ترس ها، شادي ها، غم ها، مصائب، شانس، خلق و خو، نگرش و اعتقادات است صه پاسخی است به کنجکاوی انسان وکنجکاوی یکی از ابعاد فطرت انسان است. میل  ذاتی انسان  به شنیدن قصه موجب شده است تا قصه گویی به عنوان یکی از روشهای آموزشی و تربیتی در طول اعصار مورد توجه باشد.

بهترین دبستان دخترانه ساری

دبستان خوب ساری

قصه گویی نوعی ادبیات شفاهی اس قصه گویی در کشور ما سابقه ای بس دیرینه و قدیمی دارد نمایش های روحوضی .قوالی های قهوه خانه ای  پرده خوانی ها رقدیم در مکتب خانه ها بسیاری از مسائل با زبان قصه به مخاطبان منتقل میشد.

بهترین دبستان دخترانه ساری

دبستان خوب ساری

نقش و تأثیر قصه ها در کودکان

انقال مفاهیم

قصه ها با برانگیختن کنجکاوی می‌تواند بسیاری از مفاهیم را به دنیای کودک انتقال بدهد. روش غیر مستقیم انتقال مفاهیم نه تنها باعث جذب بهتر و سریع‌تر مفاهیم به ذهن و زبان کودک می‌شود که فهم آن‌ها را عینی‌تر و ساده‌تر می‌سازد.

بهترین دبستان دخترانه ساری

دبستان خوب ساری

انتقال ارزش‌ها:. کودک از طریق قصه پی به بسیاری از ارزش های اخاقی میبرد.

دعوت به راست‌گویی، شجاعت، انسان دوستی، بخشندگی، کمک‌کردن حتی به حیوانات، پرهیز از دروغ، خیانت، دورویی، ترس، خساست، ناپاکی، ظلم و دیگر رذیلت‌های اخلاقی . ، شجاعت ، نوع دوستی، امیدواری و ... ارزشهایی هستند که هسته ی مرکزی بسیاری از قصه ها و داستانها را تشکیل می دهند.

بهترین دبستان دخترانه ساری

دبستان خوب ساری

اصلاح رفتارها: قصه‌ها با بیانی غیرمستقیم کودک را به اصلاح رفتار دعوت می‌کنند. چون در قصه‌ها همسان سازی و انطباق با قهرمان یا قهرمانان قصه فراهم می‌شود. بنابراین اصلاح رفتار طبیعی‌تر، سریع‌تر و بهتر اتفاق می‌افتد

تقویت خلّاقیت:کودکان پس از شنیدن داستان، گاه خود به داستان‌گویی می‌پردازند یا با اسباب بازی‌های خود داستان را نمایش می‌دهند یا با دخل و تصرف به تغییر بخشی‌هایی از داستان می‌پردازند و بنا به علاقه و دنیای خاص خود نام‌ها یا صفحه‌ها و حوداث داستان را تغییر می‌دهند. گاه نیز رفتارهای بدیع و مبتکرانه در کودک دیده می‌شود که محصول قصه‌های شنیده یا خوانده و یا دیده شده است.تحریک قوه ابتکار در کودک

تقویت حس کنجکاوی: قصه‌ها به دلیل زنجیره حوادث، کودکان را وادار می‌کنند که به تعقیب حوادث بپردازند و یا آنچه را که در قصه شنیده در دنیای بیرون جستجو کنند. در یک قصه علمی به خوبی می‌توان زمینه کنجکاوی در بیرون را فراهم کرد.

زبان آموزی: قصه‌ها، کودک را با واژه‌ها، اصطلاحات، ضرب المثل ها و... آشنا می‌سازند به همین دلیل قصه‌ها نقش مهم و جدی در زبان آموزی ایفا می‌کنند. در کنار قصه‌گویی می‌توان از کودک خواست تا کلمه یا کلماتی را تکرار کند یا مثلاً بگوید که قهرمان از کجا حرکت کرده نامش چه بوده، چه چیزی دیده، چه گفته و...، کمک به پرورش قدرت بیان و عواطف و افکار کودکان

عامل اجتماعی: اگر کودکان در جریان قصه فعال باشند و حتی بعد از گفتن قصه از آن‌ها درخواست شود که قصه را تعریف کنند، زمینه‌ای فراهم خواهد شد که با برقراری ارتباط بین سخن گفتن و بیان احساسات، شیوه‌های ارتباط با دیگران را تمرین کنند. این شیوه به ویژه برای کودکان خجالتی و انزوا طلب بسیارکارسازاست.

پیوند فرهنگی: قصه ها عامل انتقال میراث فرهنگی ، قصه‌ها پلی هستند که کودکان امروزی را به ژرفای گذشته برده و نوعی آموزش تاریخی نیز مجسوب می‌شوند

پژوهش های متعدد نشان داده که تاثیر قصه گویی و قصه درمانی بر کاهش اضطراب در کودکانی که اختلال اضطراب دارند.همچنین در بهبود تعاملات اجتماعی کودکان مبتلا به اتیسم.کاهش پرخاشگری کودکان پیش دبستانی و افزایش هوش کلامی انها موثر واقع بوده است.

بهترین دبستان دخترانه ساری

دبستان خوب ساری

 

 قصه گویی در نظام آموزشی


قصه گویی در نظام آموزشی می تواند با اشکال مختلف درسی بیامیزد ، به شرطی که روی برنامه ها به خوبی فکر شده باشد و ارتباط بین بخشهای آن منسجم باشد .. گر فعالیت قصه گویی توسط فردی ناتوان که با اصول قصه گویی آشنا نیست ، ارائه شود ؛ نه تنها نمی تواند موثر واقع شود بلکه علی رغم میل فطری کودک به قصه او را از محیط قصه فراری می دهد .

بهترین دبستان دخترانه ساری

دبستان خوب ساری

معلم در نقش یک قصه‌گوی خوب می‌تواند مهارت خوب گوش کردن و مهارت زبانی کودکان را بالا برده و با خوب تلفظ کردن، استفاده از عبارات صحیح و اصولی و خوب بیان کردن الگویی صحیح در اختیار قرار داده و تاثیرگذار باشد.

اگر قصه گو قصه خوانی می‌کند، نحوه‌ی گرفتن کتاب، ورق زدن، نگاه کردن و خواندن مهم است. چون با آموزش غیر مستقیم، کودک یاد می‌گیرد که با کتاب چگونه برخوردی داشته باشد یا چگونه مطالعه کند

بهترین دبستان دخترانه ساری

دبستان خوب ساری

.

· لحن و حرکات قصه‌گو هر چه به انتهای قصه نزدیک می‌شود باید آرامش بخش‌تر باشد.

شيوه‌ي قصه‌گويي

هر معلمي مي‌تواند براي نقل داستان شيوه‌اي خاص داشته باشد. بنابر شواهد، برخي معلمان تمايل دارند با حركات سر و دست داستان را تعريف كنند؛

نبايد اجازه داده شود "ترس از نمايش بازي كردن" سد راه شود. نبايد نگران بود، كه ممكن است دانش‌آموزان به شما بي‌توجهي كنند؛ بايد آرام و راحت از اين شيوه‌ي آموزش لذت برد،

هكارهايي چند در مورد كاربرد صحيح قصه:

ـ بايد آنچه قرار است آموزش داده شود در قالب يك داستان ساده تنظيم گردد. براي بيش‌تر معلم‌ها، داستان‌هاي واقعي دوران كودكي‌شان،‌راحت‌ترين و دوست‌داشتني‌ترين داستان‌هايي هستند كه مي‌شود تعريف كرد. بچه‌ها خيلي دوست دارند داستان‌هايي درباره‌ي وقتي كه معلم‌شان كوچك بود بشنوند. مي‌توان مورد آموزش را در قالب داستان دوران كودكي خود قرار داد.

ـ داستان ها بر مبناي تصاوير آموزشي كتاب گفته شود. جزئيات طرح داستاني و سرعت تعريف كردن داستان، از پيش مرور شود و داستان از روي متن از پيش آماده‌اي خوانده نشود و ترجيحاً از حفظ گفته شود؛

ـ هر چه احساس راحتي بيش‌تري شود، معلم آزادتر خواهد بود تا قصه‌گويي راكيفيت بخشد. مي‌توان صدا را عوض كرد و شخصيت‌ها و حالت‌هاي مختلف را اجرا و دانش آموزان را تشويق كرد كه در همه‌ي كارها مشاركت كنند.

بهترین دبستان دخترانه ساری

دبستان خوب ساری

 

شعرخوانی

شعر به دلیل دارا بودن دو ویژگی وزن و آهنگ تاثیر بیشتری ازنثر داره پون عبارات از حالات خشک و دستوری خارج شدند و بار فرمان گونه و نصیحت ورارنه اشان کمتر میشه.بنابراین کودک بهتر پذیرای مفاعیم ان هست اهبرد های تدریس شعر به دانش اموزان دوره ی دبستان

1-شعر را باصدای بلند وشمرده بخوانید.این امر به انان کمک میکند که علاوه بر وزن شعر،تلفظ کلمات را نیز بشنوند.با بلند خواندن شعر معنای ان بهتر می شود و شمرده خواندن شعر هم انان را یاری می کند تا همه ی تصاویر هنری ان را درک نمایند.

2-به شاگردان خود یاد دهید هرشعر را چندین بار بخوانند. خواندن بار اول،انان را با معنی کلی شعر اشنا می سازد و خواندن بار دوم یاسوم ،انان را با مسایل زبانی که شاعر به کار برده است اشنا می سازد.

 

 4-دانش اموزان هنگام تمرین خواندن شعر با صدای بلند ،قواعد زیر را فراموش نکنند:

الف- به طور طبیعی بخوانند و از یکنواختی بیش از حد یا بالعکس از ابراز احساسات بیش از حد خودداری کنند.

ب-شعر را بسیار شمرده بخوانند تا به درک سخن شاعر نایل شوند.

ج- به نقطه گذاری شعر توجه کنند به ویژه در جایی که لازم است مکث نمایند ودر جایی که لازم نیست ،خواندن شعر را ادامه دهند.

ر اين صورت دانش‌آموزان تصوير ذهني به حالت كليپ مانندي براي خودشان مي‌سازند كه خاص آن‌هاست و همين امر موجب مي‌شود تا وي تمام موارد كلي را در ذهن ثبت نمايد،‌ مانند فيلمي كه چند سال پيش ديده و هنوز در خاطر خود آن را به ياد دارد.

نتیجه : قصه  با قابلیت های بیانی فراوانی پیش روی معلمین میگذارد و بدلیل نقش تربیتی که ارد آموزه های علمی اخلاقی و انسانی و شیوه زندگی رو میشه در لفاف قصه ها بیان کرد.

بهترین دبستان دخترانه ساری

دبستان خوب ساری

 

 

منابع:

http://www.dinavar20.blogfa.com/post/23

http://mabanifarsizkb.blogfa.com/post/47

http://upnod32.persianblog.ir/post/389

https://article.tebyan.net/277930

https://civilica.com/doc/598749/

 

ميرزابيگي، علي؛ نقش هنر در آموزش و پرورش و بهداشت رواني كودكان، انتشارات مدرسه، تهران1370

هراتي، محمدمهدي؛ تعليم هنر براي معلم، انتشارات كتب درسي تهران1367.

.

.

.

.

بهترین دبستان دخترانه ساری

دبستان خوب ساری